«Θέλω η τεχνητή νοημοσύνη να είναι ένα εργαλείο που θα επιτρέπει την ανθρώπινη ευημερία!» αναφώνησε ο Μπραντ Κάρσον, πρώην μέλος του Κογκρέσου. «Υπάρχει
Μια πνευματική ιδέα με τεχνολογική μορφή
Η κριτική ενάντια στις κοσμικές ιεραρχίες
Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι αυτές οι υποθέσεις στηρίζονται σε ασταθή θεμέλια. Το γεγονός ότι η νοημοσύνη εξελίσσεται δεν σημαίνει ότι έχει ηθική κατεύθυνση. Και ακόμη κι αν είχε, δεν συνεπάγεται ότι οι άνθρωποι είναι υποχρεωμένοι να εγκαταλείψουν τη δική τους επιβίωση ή τις αξίες τους για χάρη της.
Υπάρχει επίσης σκεπτικισμός απέναντι στην ιδέα της κατάταξης των μορφών νοημοσύνης ως «ανώτερες» ή «κατώτερες». Διαφορετικά είδη —και ενδεχομένως διαφορετικές μηχανές— μπορεί απλώς να είναι προσαρμοσμένα σε διαφορετικά περιβάλλοντα και στόχους.
Από αυτή την οπτική γωνία, η αντικατάσταση της ανθρωπότητας επειδή κάτι άλλο είναι «πιο ικανό» μοιάζει με ηθικό σφάλμα: τη σύγχυση της ικανότητας με την αξία.
Όπως έχουν υποστηρίξει η φιλόσοφος Shannon Vallor και άλλοι, οι άνθρωποι δεν είναι αποτυχημένες εκδοχές κάτι άλλου. Είμαστε συγκεκριμένα είδη όντων ενσωματωμένα σε συγκεκριμένες μορφές ζωής. Η ηθική συλλογιστική δεν μπορεί να αποσπαστεί από αυτή την πραγματικότητα.
Ένας νέος ανθρωπισμός για την τεχνολογική εποχή
Αν ο διαδοχισμός της τεχνητής νοημοσύνης αντιπροσωπεύει το ένα άκρο —την αντικατάσταση του ανθρώπου— τότε ο κλασικός ανθρωπισμός αντιμετωπίζει μια διαφορετική πρόκληση: πώς να παραμείνει σημαντικός σε έναν κόσμο όπου οι άνθρωποι δεν είναι πλέον οι πιο έξυπνοι παράγοντες.
Ένας ανανεωμένος ανθρωπισμός δεν θα επέμενε ότι οι άνθρωποι πρέπει να παραμείνουν αμετάβλητοι. Ούτε θα υποθέτει ότι είμαστε η κορυφή της ύπαρξης. Αντίθετα, θα ξεκινούσε από μια απλούστερη προϋπόθεση: οι άνθρωποι έχουν σημασία επειδή είμαστε άνθρωποι.
Από αυτό το σημείο εκκίνησης, ο στόχος δεν είναι η βελτιστοποίηση προς κάποιο καθολικό τελικό σημείο, αλλά η επέκταση του φάσματος των ζωών που μπορούν να ζήσουν οι άνθρωποι.
Αυτό σημαίνει να δοθεί προτεραιότητα στον πλουραλισμό έναντι της ομοιόμορφης «βελτίωσης» και να διασφαλιστεί ότι η τεχνολογική αλλαγή δεν θα αναγκάσει σιωπηλά όλους να υιοθετήσουν ένα ενιαίο μοντέλο του τι σημαίνει να είναι κανείς βελτιωμένος, αποδοτικός ή βέλτιστος.
Σημαίνει επίσης να αντισταθούμε στην ιδέα ότι η εξαφάνιση θα μπορούσε ποτέ να είναι ηθικά «αποδεκτή» αν εξυπηρετεί μια υποτιθέμενη ανώτερη νοημοσύνη.
Και είναι απαραίτητο να το κάνουμε αυτό τώρα, γιατί όσο και αν ακούγονται σαν επιστημονική φαντασία οι υποστηρικτές της διαδοχής, χτίζουν πραγματική πολιτική δύναμη, με δεσμούς με την αυταρχική δεξιά.
Αρκετοί από τους μεγαλοπαράγοντες της τεχνολογίας που έχουν αγκαλιάσει τη διαδοχή θέλουν να ξεφύγουν από τον έλεγχο των δημοκρατικών κυβερνήσεων, σε τέτοιο βαθμό που επιδιώκουν να δημιουργήσουν τις δικές τους κυρίαρχες αποικίες. Αυτό μπορεί να πάρει τη μορφή διαστημικών αποικιών, όπως αυτές του Έλον Μασκ και του Τζέφ Μπέζος, ή ανεξάρτητων «πόλεων-startup» ή «κρατών-δικτύων».
Αυτοί οι «broligarchs» έχουν καταφέρει να προσεγγίσουν την κυβέρνηση Τραμπ, ανοίγοντας το δρόμο για το επιταχυντικό τους όραμα. Και θα πάρουν τα ηνία, εκτός αν βρούμε ένα εναλλακτικό όραμα για το μέλλον.
Συνύπαρξη, όχι αντικατάσταση
Μια πιο ρεαλιστική οπτική για το μέλλον είναι αυτή της συνύπαρξης: μεταξύ ανθρώπων, μηχανών και ενδεχομένως νέων μορφών ζωής.
Εάν η τεχνητή νοημοσύνη αποκτήσει συνείδηση ή αυτονομία, η ηθική πρόκληση δεν θα είναι η διαδοχή, αλλά η συνύπαρξη παρά τις διαφορές. Αυτό απαιτεί νέα πλαίσια για τα δικαιώματα, την ευθύνη και τον κοινό χώρο.
Αλλά για τώρα;
Η τεχνολογία μας πρέπει να μας δίνει τη δύναμη να επιβιώνουμε, να ευημερούμε και να κάνουμε τις δικές μας επιλογές. Οποιαδήποτε προσέγγιση της τεχνολογίας που μας αποδυναμώνει, μας αντικαθιστά ή μας λέει ότι χρειαζόμαστε κάποιον άλλον να μας σώσει — είτε τον αποκαλείς θεό είτε τεχνητή νοημοσύνη — αποτελεί μια λανθασμένη επιστροφή στο παρελθόν.