Χωρίς XMP ή EXPO, μια μνήμη DDR4 των 3.200 MHz τρέχει στα 2.133 MHz. Πώς ελέγχεις την ταχύτητα της RAM στα Windows και πώς ενεργοποιείς το προφίλ στο BIOS.
ΔΑΙΔΑΛΟΣ: Ο υπερυπολογιστής των 85,69 petaflops ανάβει στο Λαύριο
Γιατί η μητρική αγνοεί το XMP της μνήμης
Κάθε μνήμη RAM έχει πάνω της ένα μικρό τσιπ, το SPD (Serial Presence Detect), που λέει στο σύστημα τι μπορεί να κάνει. Το SPD κρατά δύο προφίλ. Το ένα είναι το προφίλ JEDEC, από τον οργανισμό που ορίζει τα πρότυπα της RAM. Το άλλο είναι το προφίλ του κατασκευαστή, XMP ή EXPO. Η μητρική πάει στο JEDEC γιατί δουλεύει με κάθε επεξεργαστή και κάθε μητρική.
Στη DDR4 τα προφίλ JEDEC κυμαίνονται από 1.600 έως 3.200 MHz, αλλά η συνηθισμένη προεπιλογή είναι τα 2.133 MHz. Αυτό είναι λιγότερο από τα μισά της ταχύτητας ενός φθηνού κιτ DDR5. Φέτος το θέμα αφορά περισσότερους, γιατί η DDR4 γύρισε σε πολλά καινούργια PC αφού το κύμα του AI ανέβασε τις τιμές της μνήμης DRAM.
Και η DDR5 ξεκινά πιο χαμηλά, με μικρότερη απώλεια. Όταν βγήκαν τα πρώτα κιτ DDR5 το 2021, οι ταχύτητες JEDEC ήταν συνήθως 4.800 έως 5.200 MHz. Εκεί θα μείνει και ένα κιτ των 6.000 MHz αν δεν πειράξεις το BIOS.
Newsletter Techblog
Με την εγγραφή σας αποδέχεστε την Πολιτική Απορρήτου.
Πώς ενεργοποιείς το XMP ή το EXPO
- Μπαίνεις στο BIOS με F2 ή Delete κατά την εκκίνηση.
- Ανοίγεις την ενότητα overclocking: OC στις μητρικές MSI, Tweaker στις Gigabyte.
- Βρίσκεις τη ρύθμιση της μνήμης: XMP για Intel ή EXPO για AMD.
- Από το μενού επιλέγεις το πρώτο προφίλ.
Τα προφίλ XMP και EXPO μετράνε τυπικά ως overclock, όμως τα έχουν δοκιμάσει και πιστοποιήσει οι ίδιοι οι κατασκευαστές. Γι’ αυτό δεν ανήκουν στις ρυθμίσεις του BIOS που καλύτερα να μην αγγίξεις. Αστάθεια εμφανίζεται μόνο αν ανεβάσεις χειροκίνητα την ταχύτητα πιο ψηλά από το προφίλ.
Τι αλλάζει μετά την ενεργοποίηση του XMP
Η πρώτη εκκίνηση κρατά λίγο παραπάνω, γιατί το σύστημα κάνει memory training και ρυθμίζει σήματα, χρονισμούς και τάσεις ανάμεσα στον επεξεργαστή και τη RAM.
Σε DDR5, αν το Memory Context Restore ήταν ανοιχτό πριν αλλάξεις ταχύτητα, το κλείνεις. Αλλιώς το PC θα συνεχίσει με τις παλιές ρυθμίσεις και θα γίνει ασταθές. Το BIOS της μητρικής πρέπει να είναι στην τελευταία έκδοση, γιατί τα παλιότερα firmware δυσκολεύονται με γρήγορες μνήμες, κυρίως DDR5.
Δύο μονάδες σε μητρική με τέσσερις υποδοχές μπαίνουν στις θέσεις που προτείνει ο κατασκευαστής για dual-channel. Με τέσσερις μονάδες, αν η μνήμη γίνει ασταθής στο XMP/EXPO, κατεβάζεις πρώτα την ταχύτητα και μετά, αν χρειαστεί, την τάση.