Το οικοσύστημα των λειτουργικών συστημάτων έχει κι έναν «σκοτεινό» καθρέφτη: εκδόσεις που απαγορεύτηκαν, διασύρθηκαν ή απλώς έγιναν εργαλείο για να ξεγλιστρούν εγκληματίες και ακτιβιστές. Από ένα κινεζικό εθνικό υπερόπλο που αποδείχτηκε… δωρεάν κατέβασμα, μέχρι μια «αμνησιακή» διανομή που βοήθησε τον Edward Snowden, οι ιστορίες αυτές είναι ταυτόχρονα αστείες, τρομακτικές και απίστευτα διδακτικές. Πάμε να τις δούμε, με απλή γλώσσα και καθαρές ιδέες.
Kylin OS: όταν το «εθνικό καμάρι» είναι FreeBSD
Πίσω στο 2001, η Κίνα χρηματοδότησε με περίπου 100 εκατ. δολάρια ένα «στρατιωτικού επιπέδου» OS για να μην εξαρτάται από το Windows. Το βάφτισε Kylin και το πούλησε ως αδιαπέραστο από αμερικανικά cyberweapons. Το 2006, ένας φοιτητής στην Αυστραλία άνοιξε τον κώδικα και βρήκε ότι ήταν ουσιαστικά FreeBSD: 99,45% ταυτόσημο. Δηλαδή ένα δωρεάν αμερικανικό κατέβασμα με νέο όνομα. Αποτέλεσμα; διεθνής ξεφτίλα και ένα καμπανάκι για το πόσο εύκολα η πολιτική μπορεί να «βαφτίσει» τεχνολογία.
Ubuntu Satanic Edition: trademark, θρησκεία και ένα διπλό μέτρο
Το Ubuntu είναι mainstream. Υπήρχαν ήδη Christian Edition και Muslim Edition χωρίς κανένα θέμα. Κάποιοι έφτιαξαν λοιπόν το Ubuntu Satanic Edition: κόκκινο-μαύρο theme, heavy metal intro, «Linux for the damned». Όταν ζήτησαν καταχώριση στο DistroWatch, κόπηκαν ως «προκλητικό» και επειδή υποτίθεται χρειαζόταν άδεια χρήσης του ονόματος Ubuntu από την Canonical. Το πρόβλημα; Οι άλλες δύο εκδόσεις χρησιμοποιούσαν το ίδιο όνομα και έγιναν δεκτές. Μύρισε διπλό μέτρο και σταθμό: αν επιτρέπεις τη μία «παρωδία», πρέπει να επιτρέπεις όλες ή αλλιώς δηλώνεις ποια πίστη είναι «εντάξει».
NetWare: η κρυπτογράφηση ως όπλο
Στα ‘80s–’90s, το NetWare ήταν ο βασιλιάς των εταιρικών δικτύων. Χρησιμοποιούσε ισχυρή κρυπτογράφηση για ιδιωτικότητα. Τότε οι ΗΠΑ ταξινόμησαν την ισχυρή κρυπτογράφηση ως όπλο, στην ίδια κατηγορία με πυραύλους: εξαγωγή ίσον έως 10 χρόνια φυλακή. Έτσι, το NetWare έβγαζε τρεις εκδόσεις: μια δυνατή για Αμερική, μια σκόπιμα αποδυναμωμένη για τον υπόλοιπο κόσμο και σε χώρες όπως Γαλλία και Ρωσία χωρίς κρυπτογράφηση. Ο Phil Zimmermann αντέδρασε δημοσιεύοντας δωρεάν κώδικα κρυπτογράφησης· το κράτος τον αντιμετώπισε σαν έμπορο όπλων, αλλά οι προγραμματιστές απάντησαν τυπώνοντας τον κώδικα σε t‑shirts και βιβλία: code is speech. Το δικαστήριο συμφώνησε. Γι’ αυτό σήμερα απολαμβάνεις secure online banking, ιδιωτικά μηνύματα στο WhatsApp και ασφαλείς πληρωμές με κάρτα. Η τεχνολογία δεν τιμωρήθηκε επειδή ήταν κακή, αλλά επειδή ήταν… πολύ καλή.
Phantom Secure: ένα BlackBerry για εγκληματίες
Μια εταιρεία πήρε κανονικά BlackBerry, έβγαλε μικρόφωνο, κάμερα, GPS, απενεργοποίησε browser και κλήσεις, και άφησε μόνο ένα: μηνύματα που δεν «σπάνε». Η κίνηση περνούσε από κρυφούς servers σε Παναμά και Χονγκ Κονγκ, ενώ υπήρχε και remote wipe σε περίπτωση σύλληψης. Μόνη της η ιδέα δεν είναι έγκλημα. Όμως οι πελάτες ήταν το καρτέλ Sinaloa του El Chapo και λέσχες μοτοσικλετιστών στην Αυστραλία που οργάνωναν δολοφονίες. Κυκλοφορούσαν περίπου 20.000 τέτοιες συσκευές. Το 2018, το FBI «παγίδευσε» τον Vincent Ramos στο Λας Βέγκας. Κατάληξη: 9 χρόνια φυλακή και δήμευση 80 εκατ. δολαρίων, αυτοκινήτων, crypto, χρυσού. Όταν σχεδιάζεις κάτι αποκλειστικά για το έγκλημα, το λες και αυτογκόλ.
Hannah Montana Linux: το mauve-μοβ φιάσκο
Το 2009, πάνω στο Kubuntu, κάποιος έφτιαξε μια διανομή βαμμένη στο μοβ/ροζ, με wallpapers της Miley Cyrus ως Hannah Montana και ακόμη και τον πιγκουίνο-μασκότ με τατουάζ. Ιδέα: «να φέρουμε νέους στο Linux». Η Disney όμως προστατεύει άγρια τα IP της. Χωρίς άδειες για όνομα/εικόνες/σήματα; Έπεσαν copyright ειδοποιήσεις και οι mirrors το αφαίρεσαν. Σαν να μην έφτανε αυτό, το OS ήταν ασταθές, κράσαρε σε drivers και απέκτησε φήμη «καταραμένου». Κι όμως, το 2026 επέστρεψε με μοντέρνο remaster. Μπορείς να το κατεβάσεις από το ίντερνετ, αλλά από τις καρδιές; Δύσκολο.
Tails OS: αμνησία on a stick
Το Tails (The Amnesic Incognito Live System) δεν είναι παράνομο. Είναι όμως τόσο καλό στο να σε κάνει «αόρατο», που σε κάποιες χώρες αρκεί να το έχεις για να θεωρηθείς ύποπτος. Τρέχεις από USB, δεν αγγίζει δίσκο/αρχεία και στο shutdown αφήνει μηδενικά ίχνη. Όλη η κίνηση περνάει από Tor. Το 2013, ο Edward Snowden το χρησιμοποίησε για να επικοινωνήσει με δημοσιογράφους κάτω από τη μύτη της NSA. Οι δημιουργοί του παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ανώνυμοι — λογικό, όταν φτιάχνεις εργαλείο που επιτρέπει να ξεφεύγεις από κυβερνήσεις. Είναι απόδειξη ότι η ιδιωτικότητα μπορεί να είναι εργαλείο ελευθερίας και, ταυτόχρονα, «δόλωμα» για λάθος συμπεράσματα.
ReactOS: ένα «Windows» χωρίς Windows;
Το ReactOS είναι open‑source προσπάθεια να τρέχεις εφαρμογές και drivers του Windows χωρίς γραμμή κώδικα της Microsoft. Πώς; Με αντίστροφη μηχανική της συμπεριφοράς. Το 2004, όμως, διέρρευσε κώδικας των Windows και το 2006 κατηγορήθηκαν ότι τον ενσωμάτωσαν. Το project «πάγωσε» και έκανε audit σε **3 εκατ.