«Ρωτώ κάθε μέρα το ChatGPT τι να φορέσω», μαρτυρά στο ΒΗΜΑ η Νεφέλη, ηθοποιός 23 ετών, η οποία έχει αναγάγει την τεχνητή νοημοσύνη σε προσωπικό της σύμβουλο για θέματα μόδας, διατροφής, ψυχικής και σωματικής υγείας.Στην ηλικιακή ομάδα 16-24 ετών, η Ελλάδα καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό χρήσης εργαλείων παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης (όπως το ChatGPT, το Gemini και το Perplexity κ.ά.) σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Συγκεκριμένα, το 83,5% των νέων Ελλήνων δηλώνει ότι χρησιμοποιεί τέτοια εργαλεία, ποσοστό που απέχει σχεδόν 20 μονάδες από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (63,8%).
Πραγματική συνομιλία με το ChatGPT, όπου η χρήστρια ζητά στυλιστικές συμβουλές για την έξοδό της σε θέατρο.
Η συνομιλία με το ChatGPT ενός χρήστη σχετικά με το τι να φάει, με βάση όσα είχε διαθέσιμα στο ψυγείο. Αυτή η συνομιλία αποτελεί πραγματικό παράδειγμα διάδρασης ανθρώπου-μηχανής, διατηρώντας την ανωνυμία του χρήστη.
Συνομιλία, όπου ζητείται η συμβουλευτική βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης σχετικά με προσωπικά ζητήματα, όπου το ChatGPT λειτουργεί εν είδει θεραπευτή.
Ο όρος «συνθετική οικειότητα» (synthetic intimacy) περιγράφει τη σχέση που αναπτύσσουν οι χρήστες με τα chatbots. Έρευνα που δημοσιεύθηκε στο Journal of Consumer Research το 2025 έδειξε ότι η αλληλεπίδραση με μηχανές τεχνητής νοημοσύνης (AI companions) μπορεί να μειώσει το αίσθημα της μοναξιάς εξίσου αποτελεσματικά με την ανθρώπινη επικοινωνία βραχυπρόθεσμα.
Γιατί συμβαίνει αυτό; Διότι το chatbot είναι ο τέλειος ακροατής. Δεν κρίνει, είναι πάντα διαθέσιμο, δεν βαριέται και, κυρίως, συμφωνεί με ευγενικές και υποστηρικές διατυπώσεις. Και εδώ βρίσκεται η παγίδα. Σε αντίθεση με έναν άνθρωπο θεραπευτή που θα μας προκαλέσει ή θα διαφωνήσει, η ΤΝ είναι σχεδιασμένη να είναι μην μας λέει ποτέ όχι. Με αυτό τον τρόπο δημιουργείται ένας «θάλαμος αντήχησης» (echo chamber) όπου οι ανασφάλειές μας απλώς επιβεβαιώνονται, αντί να αντιμετωπίζονται. Η «θεραπευτική» του αξία είναι, στην καλύτερη περίπτωση, επιφανειακή και, στη χειρότερη, επικίνδυνη για άτομα που αντιμετωπίζουν ζητήματα ψυχικής υγείας.
Η ανθρώπινη διάσταση
Η ευκολία που προσφέρει η τεχνητή νοημοσύνη στο ντύσιμο, στο φαγητό και στην ψυχολογική στήριξη είναι ξεκάθαρη.
Ως άνθρωποι, η ταυτότητά μας είναι μια συγκρότηση από μνήμες, άστοχες αλλά πλούσιες σε γνώση επιλογές και ένστικτα που δεν μπορούμε ξεκάθαρα να ιχνιλατήσουμε, έρχεται στην επιφάνεια το ζήτημα τι μας κάνει μοναδικούς;Ωστόσο, καθώς παραχωρούμε κομμάτια της αυτονομίας μας στον αλγόριθμο, κινδυνεύουμε να χάσουμε κάτι πολύτιμο, την μοναδική ανθρωπινότητα μας μέσα την ικανότητα να επιλέγουμε με βάση το ένστικτο, το λάθος και την προσωπική μας αισθητική.
*Στο παρόν άρθρο, όλες οι εικόνες από τις πραγματικές συνομιλίες ανθρώπου και ChatGPT δημοσιεύονται μετά από την ρητή άδεια του εν λόγω χρήστη, τηρώντας την απόλυτη ανωνυμία του.