Early Water Clocks
Τα αρχαία ρολόγια νερού αποτελούν μια από τις πρώτες μορφές ακριβούς μέτρησης του χρόνου στην ανθρώπινη ιστορία. Πριν την εφεύρεση των μηχανικών ρολογιών και της ηλεκτρικής ενέργειας, οι πολιτισμοί βασίζονταν στην κίνηση του ήλιου και σε απλές μηχανικές διατάξεις για να κατανοήσουν και να οργανώσουν τον χρόνο της ημέρας.
Η ανάγκη για ακριβή μέτρηση του χρόνου στην Αρχαία Ελλάδα
Στην αρχαία ελληνική κοινωνία, η ακρίβεια στην μέτρηση του χρόνου έγινε ζωτικής σημασίας καθώς η καθημερινή ζωή γινόταν ολοένα και πιο δομημένη. Η ανάγκη για οργάνωση, προγραμματισμό και τήρηση συγκεκριμένων χρονικών πλαισίων σε δημόσιες συνελεύσεις, δικαστήρια και θρησκευτικές τελετές ώθησε την εξέλιξη μεθόδων μέτρησης πέραν των απλών ηλιακών ρολογιών.
Περιορισμοί των ηλιακών ρολογιών
Τα ηλιακά ρολόγια λειτουργούσαν με τη βοήθεια της σκιάς που δημιουργούσε ένας δείκτης πάνω σε μια κλίμακα. Καθώς ο ήλιος μετακινούνταν στον ουρανό, η σκιά άλλαζε θέση, επιτρέποντας στους ανθρώπους να εκτιμήσουν την ώρα.
- Περιορισμός 1 : Λειτουργία μόνο κατά τη διάρκεια της ημέρας και με ηλιοφάνεια.
- Περιορισμός 2 : Ανικανότητα λειτουργίας σε συννεφιασμένες ημέρες ή σε εσωτερικούς χώρους.
Αυτοί οι περιορισμοί ανάγκασαν την αναζήτηση εναλλακτικών μεθόδων μέτρησης του χρόνου.
Τα πρώτα ρολόγια νερού – Κλεψύδρες
Πριν από την ανάπτυξη των πιο περίπλοκων ρολογιών νερού, υπήρχαν τα απλά ρολόγια νερού γνωστά και ως κλεψύδρες (από το ελληνικό «κλέπτω» και «ύδωρ», δηλαδή «κλέφτης νερού»). Αυτές οι συσκευές βασίζονταν στη ροή νερού για τη μέτρηση της παρέλευσης του χρόνου.
Μορφή και λειτουργία
Η βασική δομή ενός πρώιμου ρολογιού νερού ήταν η εξής :
- Ένα μεγάλο δοχείο γεμάτο με νερό.
- Ένα πώμα στο κάτω μέρος που μπορούσε να αφαιρεθεί για να αρχίσει η ροή του νερού.
- Ένδειξη χρόνου με χαραγμένες γραμμές στο εσωτερικό τοίχωμα του δοχείου.
Κατά την αφαίρεση του πώματος, το νερό άρχιζε να ρέει σταδιακά προς τα έξω και το επίπεδο του νερού μειωνόταν. Οι γραμμές στο εσωτερικό βοηθούσαν να υπολογιστεί ο χρόνος με βάση το ύψος της στάθμης του νερού.
Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα
Σε αντίθεση με τα ηλιακά ρολόγια, οι κλεψύδρες μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ανεξάρτητα από τις καιρικές συνθήκες και κατά τη διάρκεια της νύχτας, καθώς δεν απαιτούσαν φως. Ωστόσο, παρουσίαζαν σημαντικά μειονεκτήματα :
- Η πίεση του νερού μειωνόταν καθώς το επίπεδο του νερού έπεφτε, γεγονός που μείωνε την ταχύτητα ροής.
- Αυτό σήμαινε ότι η ροή του νερού δεν ήταν σταθερή και οι ώρες που μετρούσαν αργότερα στην κλεψύδρα διήρκησαν περισσότερο από τις πρώτες.
- Για να αντισταθμιστεί αυτή η αστάθεια, οι ενδείξεις χρόνου ήταν χαραγμένες με άνισες αποστάσεις ώστε να ταιριάζουν με την επιβράδυνση της ροής.
Η έννοια των χρονικών ωρών στην αρχαιότητα
Σε αντίθεση με τη σύγχρονη αντίληψη του σταθερού μήκους της ώρας, οι αρχαίοι Έλληνες χρησιμοποιούσαν τις λεγόμενες «χρονικές ώρες» (temporal hours). Η ημέρα διαιρείτο σε 12 ώρες από την ανατολή έως τη δύση του ηλίου, αλλά το μήκος κάθε ώρας άλλαζε ανάλογα με την εποχή.
- Τους καλοκαιρινούς μήνες, μια ώρα μπορούσε να διαρκεί μέχρι και 70 λεπτά.
- Τους χειμερινούς μήνες, μια ώρα μπορούσε να είναι τόσο μικρή όσο 50 λεπτά.
- Αυτό σήμαινε ότι οι ενδείξεις στα ρολόγια νερού έπρεπε να προσαρμόζονται για κάθε εποχή ώστε να παραμένουν ακριβείς.
Χρήσεις των πρώιμων ρολογιών νερού
Τα ρολόγια νερού είχαν σημαντικές εφαρμογές στην καθημερινή ζωή :
- Στα δικαστήρια, χρησιμοποιούνταν για να περιορίσουν τη διάρκεια των ομιλιών.
- Σε δημόσιες συνελεύσεις και πολιτικά φόρουμ, βοηθούσαν στη διατήρηση των συζητήσεων εντός προκαθορισμένων χρονικών πλαισίων.
- Σε θρησκευτικούς χώρους, ρύθμιζαν τη διάρκεια των τελετών.
Περιορισμοί και ανάγκη βελτίωσης
Παρόλο που τα πρώιμα ρολόγια νερού αποτέλεσαν μια σημαντική πρόοδο σε σχέση με τα ηλιακά ρολόγια, είχαν αρκετούς περιορισμούς :
- Έπρεπε να γεμίζονται χειροκίνητα όταν τελείωναν, κάτι που απαιτούσε συνεχή ανθρώπινη επίβλεψη.
- Η ασταθής ροή του νερού και η ανάγκη για προσαρμογή των ενδείξεων ανάλογα με τις εποχές καθιστούσαν δύσκολη τη διατήρηση ακριβούς μέτρησης.
Αυτές οι προκλήσεις οδήγησαν τον Τσιεσίβιο, έναν Έλληνα εφευρέτη του 3ου αιώνα π.Χ., να βελτιώσει το σχέδιο των ρολογιών νερού, εισάγοντας καινοτομίες που εξασφάλιζαν σταθερή ροή, αυτόματη επαναφορά και προσαρμογή στις εποχιακές μεταβολές.
Ctesibius’ Water Clock
Το υδραυλικό ρολόι του Κτησιβίου αποτελεί ένα από τα πιο καινοτόμα επιτεύγματα στην ιστορία της μέτρησης του χρόνου, που ξεπερνά κατά πολύ τις απλές υδρορολόγιες συσκευές των προγενέστερων εποχών. Κατασκευασμένο τον 3ο αιώνα π.Χ. στην Αλεξάνδρεια, την πνευματική πρωτεύουσα της εποχής, το ρολόι αυτό επαναπροσδιόρισε τον τρόπο με τον οποίο ο χρόνος μπορούσε να μετρηθεί με ακρίβεια και αυτοματισμό, χωρίς να εξαρτάται από τον ήλιο ή άλλες εξωτερικές συνθήκες.
Τα βασικά μέρη και η δομή του ρολογιού
Η κατασκευή του ρολογιού του Κτησιβίου περιλάμβανε έναν κατακόρυφο κύλινδρο που περιστρεφόταν γύρω από τον άξονά του, ολοκληρώνοντας μία πλήρη περιστροφή κάθε χρόνο. Ο κύλινδρος ήταν σημαδεμένος με 12 κατακόρυφες γραμμές που αντιπροσώπευαν τους μήνες και 24 οριζόντιες γραμμές που αντιστοιχούσαν στις ώρες της ημέρας. Η πρώτη ώρα βρισκόταν στο κάτω μέρος και η τελευταία στο πάνω μέρος του κυλίνδρου.
Δίπλα στον κύλινδρο υπήρχε ένας δείκτης τοποθετημένος σε ράβδο, με ένα φελλό που λειτουργούσε ως πλωτήρας στο κάτω μέρος. Ο πλωτήρας βρισκόταν μέσα σε μια μακριά και στενή δεξαμενή που γέμιζε σταδιακά με νερό. Καθώς η στάθμη του νερού ανέβαινε, ο πλωτήρας κινούνταν προς τα πάνω, ανεβάζοντας τον δείκτη και δείχνοντας την πάροδο των ωρών πάνω στον κύλινδρο.
Καινοτομίες στο σχεδιασμό του ρολογιού
Το κλειδί για την ακρίβεια του ρολογιού ήταν η διατήρηση μιας σταθερής ροής νερού στην δεξαμενή του πλωτήρα. Αυτό επιτυγχανόταν με την ύπαρξη μιας δεξαμενής τροφοδοσίας τοποθετημένης πάνω από τη δεξαμενή του πλωτήρα, η οποία τροφοδοτούνταν συνεχώς με νερό. Με αυτόν τον τρόπο, η ροή του νερού προς τη δεξαμενή του πλωτήρα ήταν μεγαλύτερη από τη ροή εξόδου, εξασφαλίζοντας σταθερή στάθμη νερού. Το πλεόνασμα νερού οδηγούνταν σε ένα σύστημα υπερχείλισης, διατηρώντας έτσι σταθερή πίεση και σταθερή ροή νερού.
Η σταθερή ροή ήταν κρίσιμη για την ομοιόμορφη κίνηση του πλωτήρα και κατ’ επέκταση την ακριβή ένδειξη του χρόνου. Η σταθερότητα της πίεσης στο σημείο εξόδου εξασφάλιζε ότι ο πλωτήρας ανέβαινε με σταθερό ρυθμό, καλύπτοντας τις ώρες της ημέρας με ακρίβεια.
Ο αυτόματος μηχανισμός επαναφοράς
Μια από τις πιο εντυπωσιακές και πρωτοποριακές λύσεις του Κτησιβίου ήταν ο μηχανισμός αυτόματης επαναφοράς του ρολογιού. Όταν ο πλωτήρας έφτανε στην κορυφή της δεξαμενής, ήταν απαραίτητο να αδειάσει η δεξαμενή ώστε να ξεκινήσει η μέτρηση ξανά.
Ο Κτησίβιος χρησιμοποίησε έναν σιφόν, μια συσκευή που επιτρέπει τη ροή υγρού από μια δεξαμενή σε άλλη χωρίς τη χρήση αντλίας. Ο σιφόν ήταν τοποθετημένος ανάποδα και συνδεδεμένος με το κάτω μέρος της δεξαμενής του πλωτήρα. Όταν η στάθμη του νερού έφτανε στο ανώτατο σημείο του σιφόν, η βαρύτητα προκαλούσε τη ροή του νερού μέσα από τον σιφόν, δημιουργώντας ένα κενό που τραβούσε όλο το νερό από τη δεξαμενή του πλωτήρα σε μια άλλη δεξαμενή αποστράγγισης. Η ροή αυτή συνεχιζόταν μέχρι η στάθμη να πέσει κάτω από το σημείο που ο σιφόν μπορούσε να λειτουργήσει, ολοκληρώνοντας έτσι την εκκένωση και επαναφέροντας το σύστημα για τον επόμενο κύκλο.
Ολοκληρωμένο σύστημα μέτρησης του χρόνου και του έτους
Η περιστροφή του κυλίνδρου ήταν συνδεδεμένη μέσω ενός πολύπλοκου μηχανισμού γραναζιών με έναν τροχό νερού που κινούταν από το νερό που εκρέετο μέσω του σιφόν. Ο τροχός αυτός περιστρεφόταν ένα έκτο της πλήρους περιστροφής του κάθε φορά που ένα από τα έξι κουτιά του γέμιζε και άδειαζε. Η περιστροφή αυτή μετατρεπόταν μέσω δύο σταδίων γραναζιών σε μια αργή και σταθερή περιστροφή του κατακόρυφου κυλίνδρου, ολοκληρώνοντας μια πλήρη περιστροφή σε ένα έτος.
Με αυτό τον τρόπο, το ρολόι δεν μετρούσε μόνο τις ώρες της ημέρας αλλά και τους μήνες και τις εποχές, προσαρμόζοντας τις ενδείξεις του ώστε να ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες διάρκειες των ημερών και των νυχτών κατά τη διάρκεια του έτους.
Consistent Flow
Η διατήρηση μιας σταθερής και αξιόπιστης ροής νερού ήταν το κεντρικό πρόβλημα που έπρεπε να επιλύσει ο Κτησίβιος για να εξασφαλίσει την ακρίβεια και την αυτονομία του υδραυλικού ρολογιού του. Η ροή νερού σε ένα σύστημα όπως αυτό είναι κρίσιμη για τη σωστή μέτρηση του χρόνου, καθώς κάθε μεταβολή στην πίεση ή την ταχύτητα της ροής οδηγεί σε παραμορφώσεις στην ένδειξη του χρόνου.
Προκλήσεις στην επίτευξη σταθερής ροής
Οι πρώιμοι υδραυλικοί χρόνοι αντιμετώπιζαν σοβαρά προβλήματα λόγω της μείωσης της πίεσης καθώς το νερό εξαντλούνταν από τη δεξαμενή. Καθώς έπεφτε το νερό, η πίεση που ασκείτο στην έξοδο μειωνόταν, επιβραδύνοντας τη ροή και κάνοντας τις ώρες που μετρούνταν προς το τέλος του κύκλου να διαρκούν περισσότερο από αυτές στην αρχή.
Για να αντιμετωπιστεί αυτή η ασυνέπεια, οι κλίμακες μέτρησης μέσα στη δεξαμενή ήταν διαβαθμισμένες με ανισομερή τρόπο, ώστε να αντισταθμίζουν την αλλαγή της ροής και να προσεγγίζουν καλύτερα τη σωστή μέτρηση του χρόνου. Ωστόσο, αυτή η λύση δεν ήταν αρκετή για να διατηρήσει πραγματικά σταθερή τη μέτρηση.
Η καινοτομία του σταθερού υδραυλικού επιπέδου
Η επανάσταση ήρθε με τον σχεδιασμό ενός συστήματος τροφοδοσίας που διασφάλιζε σταθερή στάθμη νερού στη δεξαμενή μέτρησης, και συνεπώς σταθερή πίεση και ροή. Ο Κτησίβιος τοποθέτησε μια ανώτερη δεξαμενή τροφοδοσίας που γεμίζονταν συνεχώς, εξασφαλίζοντας ότι η στάθμη νερού στη δεξαμενή του πλωτήρα παρέμενε σταθερή παρά την συνεχή εκροή.
Οποιοδήποτε πλεόνασμα νερού κατευθυνόταν μέσω ενός σωλήνα υπερχείλισης σε ειδική αποχέτευση, αποτρέποντας έτσι την αύξηση της πίεσης που θα μπορούσε να διαταράξει τη σταθερότητα της ροής. Με αυτό τον τρόπο, η πίεση στο σημείο εξόδου παρέμενε σταθερή, εξασφαλίζοντας ότι ο πλωτήρας ανέβαινε ομοιόμορφα και με σταθερό ρυθμό.
Ο ρόλος του σιφόν και το αυτόματο σύστημα εκκένωσης
Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο για τη διατήρηση της σταθερής ροής ήταν ο μηχανισμός εκκένωσης της δεξαμενής, ο σιφόν. Όταν η στάθμη νερού έφτανε στο ανώτατο σημείο του σιφόν, η ροή εκκινούσε αυτόματα, αδειάζοντας τη δεξαμενή χωρίς να απαιτείται ανθρώπινη παρέμβαση.
Αυτή η αυτοματοποίηση όχι μόνο εξασφάλιζε συνεχή λειτουργία αλλά και σταθερή λειτουργία, καθώς δεν υπήρχαν διακοπές ή αλλαγές στη ροή που θα προκαλούσαν λάθη στη μέτρηση του χρόνου.
Προσαρμογή στη μεταβαλλόμενη διάρκεια της ημέρας
Επιπλέον, ο σχεδιασμός του Κτησιβίου περιλάμβανε και την προσαρμογή της κλίμακας των ωρών στη μεταβαλλόμενη διάρκεια της ημέρας ανάλογα με τις εποχές. Με το μηχανισμό γραναζιών που κινούνταν από τον τροχό του νερού, ο κύλινδρος περιστρεφόταν αργά και σταθερά, μεταβάλλοντας τις ενδείξεις ωρών ώστε να παραμένουν αναλογικές στις πραγματικές διάρκειες της ημέρας και της νύχτας.
Αυτή η πολύπλοκη μηχανική λύση εξασφάλιζε ότι οι ώρες του ρολογιού παρέμεναν ακριβείς και λειτουργικές καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, παρά τις φυσικές αλλαγές στην ηλιοφάνεια και τη διάρκεια του φωτός.
The Siphon Mechanism
Ένα από τα πιο καινοτόμα στοιχεία στον σχεδιασμό του υδραυλικού ρολογιού του Κτησίβιου ήταν ο μηχανισμός του σιφωνίου, ο οποίος επέτρεπε αυτόματη εκκένωση του δοχείου νερού χωρίς την ανάγκη ανθρώπινης παρέμβασης. Αυτός ο μηχανισμός ήταν κρίσιμος για τη συνεχή και ακριβή λειτουργία του ρολογιού, καθώς έλυνε το πρόβλημα της επαναφοράς του συστήματος μετά από κάθε κύκλο μέτρησης της ώρας.
Τι είναι το σιφώνιο;
Το σιφώνιο είναι μια συσκευή που επιτρέπει τη ροή υγρού από ένα δοχείο σε άλλο χωρίς τη χρήση αντλίας. Στον μηχανισμό του Κτησίβιου, το σιφώνιο ήταν ένας ανεστραμμένος σωλήνας με την είσοδό του συνδεδεμένη στο κάτω μέρος του δοχείου όπου ανέβαινε το νερό. Ο σωλήνας τοποθετούνταν έτσι ώστε το επίπεδο του νερού να φτάνει στην κορυφή του σωλήνα μετά από 24 ώρες.
Πώς λειτουργεί ο μηχανισμός του σιφωνίου;
- Καθώς το νερό ανεβαίνει στο δοχείο, το επίπεδο φτάνει στην κορυφή του ανεστραμμένου σωλήνα.
- Τότε, λόγω της βαρύτητας, το νερό αρχίζει να ρέει μέσω του εξόδου του σωλήνα.
- Η ροή αυτή δημιουργεί ένα κενό που τραβά το νερό από το δοχείο, προκαλώντας την εκκένωσή του.
- Η διαδικασία συνεχίζεται μέχρι το νερό να πέσει κάτω από το σημείο όπου το σιφώνιο μπορεί να λειτουργήσει, δηλαδή μέχρι να σταματήσει η ροή.
- Με αυτόν τον τρόπο, το δοχείο εκκενώνεται αυτόματα, επαναφέροντας το σύστημα για τον επόμενο κύκλο μέτρησης.
Αυτή η αυτορυθμιζόμενη εκκένωση ήταν επαναστατική, καθώς μείωνε δραστικά την ανάγκη για συνεχή επίβλεψη και χειροκίνητη παρέμβαση. Το σύστημα μπορούσε να λειτουργεί αδιάκοπα, αρκεί να υπήρχε συνεχής παροχή νερού.
Ο ρόλος του σιφωνίου στην ακρίβεια της μέτρησης του χρόνου
Η ακριβής μέτρηση του χρόνου απαιτούσε σταθερή και συνεχή ροή νερού. Αν το δοχείο δεν εκκενωνόταν σωστά, το νερό θα φούσκωνε ή θα σταμάταγε να ανέρχεται, επηρεάζοντας την ένδειξη του επιπλέοντα φελλού και κατ’ επέκταση τον δείκτη του ρολογιού.
Η χρήση του σιφωνίου εξασφάλιζε ότι το δοχείο άδειαζε πλήρως και αυτόματα, χωρίς καθυστερήσεις ή απώλειες χρόνου λόγω μηχανικών λαθών ή αμέλειας.
Πλεονεκτήματα της χρήσης του σιφωνίου
- Αυτοματοποίηση της διαδικασίας εκκένωσης.
- Μείωση της ανθρώπινης παρέμβασης και λαθών.
- Διατήρηση σταθερής ροής νερού και συνεπώς σταθερής μέτρησης του χρόνου.
- Αύξηση της αξιοπιστίας και της διάρκειας λειτουργίας του ρολογιού χωρίς διακοπή.
Seasonal Adjustment
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά χαρακτηριστικά του υδραυλικού ρολογιού του Κτησίβιου ήταν η ικανότητά του να προσαρμόζεται στις εποχιακές αλλαγές του μήκους της ημέρας, διατηρώντας τις ώρες ανάλογες με τη μεταβαλλόμενη διάρκεια φωτός και σκοταδιού καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου.
Το πρόβλημα των εποχιακών ωρών
Οι αρχαίοι Έλληνες χρησιμοποιούσαν τις λεγόμενες “χρονικές ώρες” (temporal hours), όπου η διάρκεια της ημέρας από την ανατολή μέχρι τη δύση του ήλιου διαιρούνταν σε 12 ίσα διαστήματα. Αυτό σήμαινε ότι το μήκος της ώρας δεν ήταν σταθερό αλλά μεταβαλλόταν ανάλογα με την εποχή :
- Το καλοκαίρι, μια ημερήσια ώρα μπορούσε να διαρκεί μέχρι και 70 λεπτά.
- Το χειμώνα, η ίδια ώρα μπορούσε να διαρκεί μόλις 50 λεπτά.
Αυτό το σύστημα απαιτούσε το ρολόι να προσαρμόζει τα χρονικά διαστήματα ώστε να αντικατοπτρίζει αυτές τις αλλαγές.
Πώς αντιμετώπισε ο Κτησίβιος την εποχιακή μεταβολή;
Για να διασφαλίσει ότι οι ώρες παρέμεναν ανάλογες με το μήκος της ημέρας, ο Κτησίβιος ενσωμάτωσε στο ρολόι έναν μηχανισμό προσαρμογής με τη βοήθεια ενός υδροτροχού και ενός πολύπλοκου συστήματος γραναζιών :
- Το νερό που εκκενωνόταν από το δοχείο μέσω του σιφωνίου κινούσε έναν υδροτροχό.
- Ο υδροτροχός είχε έξι κάδους και περιστρεφόταν κατά 1/6 της στροφής κάθε φορά που ένας κάδος γέμιζε και άδειαζε.
- Μέσω ενός διπλού συστήματος γραναζιών, η περιστροφή του υδροτροχού μεταφερόταν σε έναν κατακόρυφο κύλινδρο.
- Ο κύλινδρος αυτός ήταν σημασμένος με 12 κάθετες γραμμές για τους μήνες και 24 οριζόντιες γραμμές για τις ώρες.
- Η απόσταση μεταξύ των οριζόντιων γραμμών μεταβαλλόταν ανάλογα με τον μήνα, επιτρέποντας την προσαρμογή των ωρών στις εποχιακές αλλαγές.
Ο ρόλος της αυτόματης ρύθμισης
Η ρύθμιση αυτή επέτρεπε στο ρολόι να λειτουργεί όχι απλά ως ένας μετρητής του χρόνου αλλά ως ένα πλήρες αυτόματο ημερολόγιο, ικανό να παρακολουθεί τόσο την ώρα όσο και την πορεία των μηνών μέσα στο έτος.
Η επιλογή να διαφέρει το μήκος των ωρών ανάλογα με τον μήνα ήταν απαραίτητη για να ανταποκρίνεται το ρολόι στην πραγματική διάρκεια του φωτός της ημέρας, κάτι που οι σύγχρονοι μηχανικοί ρολογιών δεν χρειάζεται να λαμβάνουν υπόψη, καθώς οι ώρες πλέον είναι σταθερές.
Σημαντικά χαρακτηριστικά της εποχιακής προσαρμογής
| Χαρακτηριστικό | Λειτουργία |
|---|---|
| Υδροτροχός με 6 κάδους | Μετατρέπει τη σταδιακή εκκένωση του νερού σε περιστροφική κίνηση |
| Σύστημα γραναζιών δύο σταδίων | Μειώνει την περιστροφή του υδροτροχού ώστε να κινεί τον κύλινδρο κατά 1/365 της πλήρους περιστροφής |
| Κατακόρυφος κύλινδρος με χαραγμένες γραμμές | Εμφανίζει μήνες και ώρες με διαστήματα ανάλογα με το μήκος της ημέρας ανά εποχή |
Συνολική επίδραση στην ακρίβεια του ρολογιού
Η εποχιακή ρύθμιση που εισήγαγε ο Κτησίβιος έκανε το ρολόι του πρωτοποριακό για την εποχή, καθώς μπορούσε να διατηρεί την ακρίβεια και τη χρησιμότητα του συστήματος μέτρησης του χρόνου καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, ανεξάρτητα από τις μεταβολές στη διάρκεια της ημέρας. Αυτή η καινοτομία το κατέστησε ένα από τα πιο εξελιγμένα και αξιόπιστα χρονόμετρα πριν την εποχή των εκκρεμών ρολογιών.