Η αίσθηση της ελευθερίας όταν οδηγεί κανείς μόνος στον αυτοκινητόδρομο είναι πλέον μια ψευδαίσθηση: γεμάτα με κάμερες και αισθητήρες, τα σημερινά αυτοκίνητα συλλέγουν τεράστιους όγκους δεδομένων, τα οποία εν αγνοία του οδηγού διαβιβάζονται σε ασφαλιστικές εταιρείες και άλλους παραλήπτες που κανείς δεν γνωρίζει.
Οι κάμερες και οι αισθητήρες υποτίθεται ότι συλλέγουν δεδομένα για την ασφάλεια του οδηγού. Μπορεί όμως να παραβιάζουν την ιδιωτική ζωή του.
Στην έκθεση του Ιδύματος Mozilla, οι 19 από τους 25 κατασκευαστές που εξετάστηκαν αναφέρουν στις πολιτικές χρήσεις ότι διατηρούν το δικαίωμα να πουλάνε τα δεδομένα που συλλέγονται.
Και πράγματι, αρμόδιες πολιτειακές και ομοσπονδιακές αρχές των ΗΠΑ προσέφυγαν κατά της General Motors κατηγορώντας την ότι πουλάει δεδομένα τοποθεσίας χωρίς συγκατάθεση. Άλλα παραδείγματα είναι η Honda και η Hyundai, οι οποίες έχουν κατηγορηθεί για ανάλογες πρακτικές από αμερικανούς γερουσιαστές.
«Παίρνουν όλες τις πληροφορίες που συγκεντρώνουν για σένα -και είναι πολλές πληροφορίες- και τις χρησιμοποιούν για να εξάγουν συμπεράσματα σχετικά με το ποιος είσαι, πόσο ευφυής είσαι, ποιο είναι το ψυχολογικό σου προφίλ, ποιες είναι οι πολιτικές σου πεποιθήσεις» είπε η Τζεν Κάλτραϊντερ, επικεφαλής της έρευνας του Mozilla.
Κανόνες για τη χρήση των δεδομένων δεν υπάρχουν, επισήμανε η ερευνήτρια. Δυνητικά, μπορούν να αξιοποιηθούν για την προβολή στοχευμένων διαφημίσεων ή να καταλήξουν στα χέρια υποψήφιων εργοδοτών που αποφασίζουν για προσλήψεις. Δυνητικά, οι αρχές επιβολής του νόμου μπορούν να αγοράζουν τα δεδομένα του οχήματος όταν δεν καταφέρουν να εκδώσουν ένταλμα έρευνας,
Στις ΗΠΑ, ένας οδηγός αυτοκινήτου της General Motors ζήτησε και έλαβε από την εταιρεία αντίγραφα των δεδομένων του, τα οποία όπως διαπίστωσε διαβιβάζονταν στην LexisNet, ένα πρακτορείο δεδομένων που αφορούν καταναλωτές.
Οι 130 σελίδες που έλαβε περιέγραφαν κάθε μετακίνηση που είχαν κάνει ο ίδιος και η σύζυγός τους σε διάστημα έξι μηνών. Όπως κατήγγειλε ο οδηγός στους New York Times, η ασφαλιστική εταιρεία του παραδέχτηκε ότι τα δεδομένα ήταν ένας λόγος που τα ασφάλιστρά του αυξήθηκαν κατά 21%.
Στην υπόθεση παρενέβη η αμερικανική Ομοσπονδιακή Επιτροπή Εμπορίου, η οποία απαγόρευσε στην GM να πουλά δεδομένα για πέντε έτη. Μετά την παρέλευση αυτού του διαστήματος, μπορεί να επιστρέψει στην πρακτική εφόσον λαμβάνει ρητή συγκατάθεση των οδηγών.
Η κατάσταση είναι ελαφρώς καλύτερη στην Ευρώπη, όπου ισχύουν ειδικοί κανόνες για κάποια ευαίσθητα δεδομένα. Οι καταναλωτές έχουν επίσης το δικαίωμα να λαμβάνουν αντίγραφα των δεδομένων και να ζητούν τη διαγραφή τους (οδηγίες για τους περισσότερους μεγάλους κατασκευαστές είναι διαθέσιμες εδώ).
Και πάλι, όμως, οι αυτοκινητοβιομηχανίες μπορούν να συλλέγουν δεδομένα εφόσον το αναφέρουν στην πολιτική ιδιωτικότητας.
«Οι Ευρωπαίοι εξακολουθούν να εξαρτώνται από τις πολιτικές απορρήτου» είπε η Κάλτραϊντερ. «Και πρέπει να αρκείσαι στη διαβεβαίωση ότι οι κανονισμοί θα τηρούνται και θα εφαρμόζονται, κάτι που δεν συμβαίνει πάντα -ειδικά με τα αυτοκίνητα».
Και το πρόβλημα δεν αποκλείεται να διογκωθεί στο μέλλον, καθώς οι ΗΠΑ σύντομα θα υποχρεώσουν τις αυτοκινητοβιομηχανίες να εγκαθιστούν υπέρυθρες κάμερες που θα αναγνωρίζουν αν ο οδηγός είναι μεθυσμένος ή υπερβολικά κουρασμένος.
Τα δεδομένα αυτά θα συλλέγονται για λόγους ασφάλειας, όμως οι κατασκευαστές μπορεί να βρουν τρόπο να τα αξιοποιήσουν με άλλο τρόπο.