Αυξάνεται ο αριθμός όσων βλέπουν τα social media ως πηγή παραπληροφόρησης και ως εκ τούτου απειλή για τη Δημοκρατία, αν και οι περισσότεροι εξακολουθούν να τα θεωρούν θετικά στο σύνολό τους. Την ίδια στιγμή, η μαζική διάδοση ψευδών ειδήσεων και η παραγωγή παραπλανητικού ψηφιακού περιεχομένου ενισχύονται ελέω τεχνητής νοημοσύνης.
Στη διάμεσο του δείγματος, το 55% θεωρεί ότι τα social media έχουν θετική επίδραση στη Δημοκρατία και το 35% αρνητική, ενώ στη Γκάνα, την Κένυα, τη Νιγηρία, τις Φιλιππίνες και την Ταϊλάνδη περίπου τρεις στους τέσσερις ή περισσότεροι τα θεωρούν θετικά. Το 79% πιστεύει ότι το διαδίκτυο και τα social media διευκολύνουν τη χειραγώγηση με ψευδείς πληροφορίες και το 68% ότι προκαλούν πολιτικό διχασμό.
Η περίπτωση της Μαλαισίας
Το ζήτημα του ρόλου της AI στη χειραγώγηση εκλογών προκαλεί μεγάλη ανησυχία για το πώς η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να επηρεάσει τη διεξαγωγή και το αποτέλεσμα εκλογών στο μέλλον – και όχι μόνο στη Νοτιοανατολική Ασία. Σύμφωνα με την Katie Harbath, η οποία στο παρελθόν εργάστηκε στη Meta, στον τομέα της δημόσιας πολιτικής σχετικά με τις εκλογικές διαδικασίες ανά τον κόσμο, η AI φέρνει ένα νέο επίπεδο πολυπλοκότητας και ευκολίας στο τοπίο της παραπληροφόρησης.
«Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να την ενισχύσει δραματικά, καθώς επιτρέπει τη δημιουργία πολύ μεγαλύτερου όγκου περιεχομένου που είναι πιο εξατομικευμένο, ταχύτερο και φθηνότερο. Ωστόσο, εξακολουθεί να απαιτείται ένας μηχανισμός διανομής και προς το παρόν αυτός εξακολουθεί να είναι οι πλατφόρμες τύπου social media», εξηγεί η ίδια.
Η Rossine Fallorina, από μια φιλιππινέζικη δεξαμενή σκέψης που ερευνά την AI, το θέτει λίγο διαφορετικά: «Η τεχνητή νοημοσύνη απλώς μιμείται αυτό που, υποθέτω, θα ονομάζαμε πριν από μερικά χρόνια ‘εργοστάσιο τρολ’, κυρίως επειδή επιταχύνει τη διαδικασία παραγωγής. Έτσι, δεν χρειάζεσαι δέκα άτομα για να δημιουργήσεις ένα αφήγημα ή μια ιστορία. Αρκεί να δώσεις την εντολή και στη συνέχεια να το διαδώσεις».
Στόχος η πολιτική και κοινωνική πόλωση
Οι δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης, σε λάθος χέρια, πυροδοτούν κάθε είδους εντάσεις τροφοδοτώντας πολιτική πόλωση και διαιρέσεις. «Έχουμε φτάσει στο σημείο όπου άνθρωποι με βαθιά ριζωμένο μίσος, να βλέπουν ότι το περιεχόμενο είναι AI και απλώς να ενισχύεται αυτό που πιστεύουν ότι είναι ήδη αλήθεια», επισημαίνει ο δρ Ben Loh, λέκτορας ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Monash της Μαλαισίας.
Στο TikTok υπάρχει πληθώρα βίντεο που έχουν δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη και απεικονίζουν διαδηλώσεις σε όλη την Ευρώπη, τα οποία, σύμφωνα με ειδικούς, έχουν ως στόχο να «ενισχύσουν την κοινωνική πόλωση». Χιλιάδες κόσμου εμφανίζονται στα πλάνα να διαδηλώνουν κατά της μετανάστευσης, της τρέχουσας κυβέρνησης, της κατάστασης της χώρας. Ωστόσο, πολλά από αυτά είναι παραπλανητικά ή κατασκευασμένα.
Όπως αναφέρει σε δημοσίευμά του το Euronews, βίντεο που αναλύθηκαν από τους τελευταίους τέσσερις μήνες – κάποια συγκεντρώνουν πάνω από 300.000 προβολές – στόχευαν σε χρήστες στην Πορτογαλία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιρλανδία, την Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Όμως, καμία από τις διαδηλώσεις που απεικονίζονταν σε αυτά δεν ήταν πραγματική. Μάλιστα, ένα από τα βίντεο δείχνει μία δημοσιογράφο να κρατάει μικρόφωνο με το λογότυπο του RTP, ενώ το πορτογαλικό κρατικό κανάλι επιβεβαιώνει ότι πρόκειται για προϊόν AI και η γυναίκα που εμφανίζεται ως δημοσιογράφος δεν εργάζεται γι’ αυτούς.
Ειδικοί υποστηρίζουν ότι ο πρωταρχικός σκοπός της μαζικής παραγωγής αυτού του είδους των βίντεο είναι η χειραγώγηση της κοινής γνώμης και η ενίσχυση της κοινωνικής πόλωσης σε ολόκληρη την Ευρώπη, γεγονός που ενέχει σοβαρούς κινδύνους για τον δημοκρατικό διάλογο. «Το κοινό αλληλεπιδρά με αυτά τα βίντεο κυρίως επειδή οι συνθετικές εικόνες αξιοποιούν άμεσα προϋπάρχουσες πολιτικές ανησυχίες και πολιτισμικά παράπονα», τονίζει η Bruna Martins dos Santos από την WITNESS, μια διεθνή οργάνωση που εξετάζει τον αντίκτυπο των αναδυόμενων τεχνολογιών, ειδικά της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης και των deepfakes.
Η AI όμως δεν χρησιμοποιείται μόνο από ανώνυμους ή ξένους παράγοντες. Ενόψει των εκλογών της 27ης Οκτωβρίου στο Ισραήλ, η Wall Street Journal αναφέρεται στο θέμα σχολιάζοντας ότι πολιτικοί, ακόμα και υπουργοί, αναρτούν βίντεο AI – ακόμα και με την ειδική ένδειξη – για να πλήξουν αντιπάλους.
Περίπου μία στις οκτώ αναρτήσεις σχετικές με τις εκλογές έχει δημιουργηθεί ή τροποποιηθεί με AI, σύμφωνα με την πρωτοβουλία Ze Be AI του Ανοιχτού Πανεπιστημίου του Ισραήλ, αλλά οι εκλογικοί κανονισμοί χρονολογούνται από τη δεκαετία του 1950 και οι ρυθμιστικές αρχές δεν προλαβαίνουν να ανταποκριθούν. Νόμος που ανακοινώθηκε τον Ιούλιο επιβάλλει την επισήμανση κάθε εκλογικού υλικού που παράγεται με AI, αλλά η διαδικασία επιβολής είναι αργή και, όπως προειδοποιούν ερευνητές, μέχρι να αφαιρεθεί ένα βίντεο η ζημιά έχει ήδη γίνει.